Author: Оргилболд

Наршилт гэж юу вэ?

Наршилт ба Халуунд цохиулалт гэж юу вэ?

Халуунд цохиулалт нь хүний биеийн халуун хэт ихсэхэд буюу 40С-аас ихсэхэд үүсдэг. Хэт халуун, чийглэг орчинд хангалттай шингэн уулгүйгээр эрчимтэй дасгал хийсэн хүмүүст ихэвчлэн тохиолддог. Гэвч дасгал хийгээгүй хүмүүст ч тохиолдож болно. Өөрөөр хэлбэл өөрийгөө асрах чадамжгүй болон эрүүл мэндийн асуудалтай хүмүүс хэт халуун орчинд нарших ба халуунд цохиулдаг.

Вирусын шалтгаант түүдгэнцрийн гэмтэл

Элэгний В вирус, элэгний С вирус, Хүний Дархлал Хомсдолын Вирус гэх мэт вирусын халдвар түүдгэнцэр гэмтээх нь олонтой. Эзэн биеийн хариу урвал (тухайлбал APOL1 гэх мэт генетикийн эрсдэлт хүчин зүйл), вирусээс хамаарч эдгээр халдвар цочмог эсвэл архаг хэлбэрээр тохиолддог. Вирусын эсрэг хамгийн өргөн хэрэглэдэг эмүүдийн давуу тал нь түүдгэнцрийн эмгэгт (гломерулопати) тохируулсан байдаг нь вирусийн шалтгаант гломерулонефриттэй өвчтөний тавиланг сайжруулдаг.

Шинэ коронавирус 2019 (SARS-CoV-2 буюу COVID-19) шинэчлэлт:2020.02.15

БНХАУ-ын Үхань хотод 2019 оны 12 сарын 31-нд шалтгаан тодорхойгүй уушгины хатгалгаа илэрч, 2020 оны 1 сарын 7-д тухайн улсын эрдэмтэд шинэ төрлийн коронавирус (novel coronavirus буюу 2019-nCoV хэмээн нэрлэж байна) –ээр үүсгэгдсэн болохыг тодорхойлсон.

Эсийн гэмтлийн механизм

Эсэд дасан зохицох чадвараас нь хэтэрсэн хүчээр үйлчлэхэд эсийн гэмтэл үүсдэг. Стрессийн хариуд эс дасан зохицох хариу урвал, эсийн гэмтлийн шалтгааныг тус тусад нь сэдэв болгон оруулсан тул энд шалтгааныг товч дурьдая.

Эсийн үхэл: Некроз ба бусад дэд хэлбэрүүд

Некроз гэдэг нь цогцос хэмээх утгатай “necros” гэсэн үгнээс гаралтай. Некрозын үед эс, эсийн эрхтэнцрүүд хавагнасан эсвэл сийвэнгийн мембран урагдаж дотор агуулагдахуун гадагш гоожсон байгаа нь гэрлийн, электрон миксроскопиор тод харагддаг. Мөн “oncosis” гэдэг нь хавдах хэмээх Грек үгнээс гаралтай тул зарим судлаачид “хавант үхжил (oncotic necrosis)” хэмээх нэр томъёог ашиглаж байжээ. 

Эсийн үхэл: Аутофаги

“Аутофаги” гэдэг нь “phagy-идэх” ба “өөрийгөө-auto” хэмээх Грек үгнээс гаралтай үг юм. Задралын янз бүрийн шатандаа буй эрхтэнцрүүд гэх мэт цитоплазмын хэсгүүдийг агуулсан дан эсвэл давхар мембрант лизосомын гаралтай цэврүүг электрон микроскопт харж ажигласнаар анх энэхүү нэрийг ашиглаж эхлэжээ.